Τρίτη 23 Οκτωβρίου 2012

Κοσμική σύγκρουση: μια θεωρία για την ύπαρξη της Σελήνης

Από τους Times γράφει V. Greenwood
Το φεγγάρι παρ' όλη την  απαράμιλλη ομορφιά του- γεννήθηκε με βία. Περίπου 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια πριν, ένα αντικείμενο σε μέγεθος πλανήτη εμβόλισε τη Γη (δείτε το video) και το μείωσε σε λιωμένο αιμορραγον ταξιδιώτη του σύμπαντος. Καθώς η Γη άλλαζε αργά μορφή, τα συντρίμμια που είχαν απομείνει από την πρόσκρουση  του αντικειμένου συγχωνεύτηκαν στον μικρό σύντροφο δορυφόρο που μας δίνει παλίρροιες και φωτίζει τις νυχτερινές ρομαντικές μας βόλτες.
Αυτή η θεωρία της «γιγάντιας σύγκρουσης" αιτιολογεί τη μάζα του φεγγαριού και τη σχετική έλλειψη του σε σίδηρο, δεδομένου ότι τα μοντέλα των υπολογιστών δείχνουν ότι ο πυρήνας σιδήρου του  αντικειμένου που συγκρούστηκε με την γη, αντί να ενωθεί με το υπόλοιπα υλικά στο φεγγάρι,έχει συγχωνευτεί με την  Γη.
 Επίσης εξηγεί την τωρινή 24-ωρη περίοδο περιστροφή της Γης. Η σύγκρουση, όπως  υποστηρίζει η θεωρία, βοήθησε τον πλανήτη να αρχίζει να περιστρέφεται, στην αρχή με μια περίοδο 5 ωρών. Καθώς η Σελήνη έχει αναπτυχθεί κατά την διάρκεια των αιώνων, ωθημένη από την παλιρροιακή αλληλεπίδραση μεταξύ των δύο κόσμων, η διατήρηση της στροφορμής έχει μειώσει την περίοδο της Γης για να γίνει το τωρινό, νωχελικό 24ωρο.

Καθώς όμως οι επιστήμονες έχουν εξετάσει πετρώματα από το φεγγάρι που έφεραν οι αποστολές Apollo, έχουν ανακαλύψει ότι υπάρχει ένα πράγμα που δεν εξηγεί καλά η θεωρία της γιγάντιας σύγκρουσης. Υπο το πρίσμα  της γεωχημείας, η Γη και η Σελήνη είναι σχεδόν ταυτόσημες. Το σώμα που  χτύπησε την γη πιστεύεται ότι έχει παράσχει υλικό και για τη Σελήνη που πιθανώς θα ήταν πολύ διαφορετικό από τη Γη. Από τα μοντέλα προσομοίωσης  έχουν δείξει ότι τα συντρίμμια από τα δύο σώματα θα μπορούσαν να έχουν αναμιχθεί ώστε να εξηγήσουν την ομοιότητα, αλλά η εξέλιξη αυτής της  εργασίας γίνεται αργά.
Ωστόσο,  επιστήμονες δημοσιεύσαν  στο Science αυτή την εβδομάδας, ένα εκπληκτικό νέο τρόπο για να συμπληρώσουν  αυτό το κενό στη θεωρία, χρησιμοποιώντας ένα τέταρτο παίκτη: τον Ήλιο. Παρουσιάζουν δύο πιθανά σενάρια που θα μπορούσαν να εξηγήσουν γιατί η Σελήνη μοιάζει τόσο στη Γη.
  Ο πλανητικός επιστήμονας Matija Cuk, συνδεδεμένος τόσο με το Πανεπιστήμιο του Harvard όσο και με το SETI (Αναζήτηση για Εξωγήινη Νοημοσύνη ) , κατέληξε σε μια κρίσιμη ανακάλυψη. Ο Cuk μελετάει της τροχιές των πλανητών ενώ η επιβλέπουσα  καθηγήτρια αστροφυσικής του Χάρβαρντ Sarah Stewart, επικεντρώνεται στις γιγάντιες κρούσεις. Ενώ ήταν το μετα-διδακτορικός της, μελέτησε τη βιβλιογραφία για το σχηματισμό της Σελήνης για να δει αν θα μπορούσε να εφαρμόσει τις γνώσεις του για τις δυνάμεις της τροχιάς (για να ξεπεράσει) την στασιμότητα σε αυτόν τον τομέα.  
Ένα μεγάλο πρόβλημα ήταν ότι για να εκτοξεύσει η Γη τόσα υλοκά να κάνει τη Σελήνη, η Γη θα έπρεπε να γυρίζει δύο φορές πιο  γρήγορα απο το 5ωρο, ρυθμό που τα περισσότερα μοντέλα έδιναν μετά την πρόσκρουση . Αλλά διερευνώντας έγγραφα σχετικά με τις αλληλεπιδράσεις της τροχιάς, ο  Cuk είδε έναν τρόπο όπου η Γη θα μπορούσε να έχει γυρίσει τόσο γρήγορα μόνο για λίγο.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Cuk, από την αρχή της ύπαρξής της η Σελήνη, ήρθε κάτω από την επίδραση του ήλιου, με τον οποίο ήρθε σε ένα είδος συγχρονισμού γνωστός ως τροχιακός συντονισμός. Αυτό σήμαινε ότι κάθε φορά που η παλιρροιακή επιρροή της Γης ωθούσε το φεγγάρι μακριά, ο ήλιος το ωθούσε πάλι πίσω. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια μεταφορά της στροφορμής από την γρήγορη περιστροφή της Γης στη Σελήνη με τον Ήλιο,  να επιβραδύνει την περιστροφή της Γης μέχρι σχεδόν τις 5 ώρες που απαιτούνται από τα σημερινά μοντέλα. Αλλά μέχρι να συμβεί αυτό, η Γη είχε πράγματι γυρίσει αρκετά γρήγορα για να πετάξει το υλικό από το οποίο έγινε η Σελήνη.
Όταν ο Cuk και η Stewart παρουσίασαν τον τροχιακά συντονισμό, στις συνεδριάσεις πέρσι και στις αρχές του τρέχοντος έτους, η είδηση έπεσε σε γόνιμο έδαφος. Στο ακροατήριο ήταν η αστροφυσικός Robin Canup του Southwest Research Institute, στο Boulder του Κολοράντο, η οποία έχει περάσει τα τελευταία είκοσι χρόνια μοντελοποιώντας τον σχηματισμό της Σελήνης και συνέγραψε πολλά από τα έγγραφα που περιγράφουν τη θεωρία των γιγάντιων επιπτώσεων.
Αφού οι συναντήσεις τελείωσαν, αυτή και η Stewart ανεξάρτητα, επινόησαν ξεχωριστά μοντέλα ενσωματώνοντας την κοσμική ιδέα πέδησης, λαμβάνοντας δύο διαφορετικές προσεγγίσεις: το μοντέλο της Stewart περιλαμβάνει μια σχεδόν-πλήρως διαμορφωμένη Γη χτυπημένη από ένα μικρό αντικείμενο κινούμενο γρήγορα,  το μοντέλο της Canup περιλαμβάνει μία μισό-σχηματισμένη Γη χτυπημένη από ένα μεγάλο αντικείμενο κινούμενο αργά. Στο μοντέλο της Stewart, τα Γήινα συντρίμμια περιστρέφονται τόσο γρήγορα που αρκετά πετιούνται για να σχηματίσουν το φεγγάρι, η Canup στο μοντέλο της, το σώμα που χτύπησε την γή είναι παρόμοιου  μεγέθους  που και τα δύο αποσυντίθενται και μπερδεύονται τόσο απόλυτα που έχουν παρόμοια χημεία. Και στις δύο περιπτώσεις, ο συντονισμός με τον Ήλιο κάνει τη Γη να περιστρέφεται στο προσδιοριζόμενο χρόνο των 5 ωρών σε περίπου 100.000 χρόνια- πολύ μικρό σε σχέση με τον κοσμικό χρόνο. .
 Το γεγονός ότι δύο τόσο διαφορετικά μοντέλα είναι δυνατόν να χρησιμοποιούν την ιδέα του συντονισμού είναι ένα καλό σημάδι, σύμφωνα με την Stewart. "Δεδομένου ότι υπάρχουν τόσα πολλά διαφορετικά σενάρια που θα μπορούσαν να "δουλέψουν" για να παράγουν μια Σελήνη και μια Γη με ίδια χημεία, οι πιθανότητες των  μοντέλων που ενσωματώνουν συντονισμό, θα μπορούσαν να λειτουργήσουν είναι υψηλές", λέει. "Αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν περισσότεροι τρόποι για να γίνει το φεγγάρι."
Αυτό που δεν είναι ξεκάθαρο ακόμη είναι ποια από τις δύο κρουστικές θεωρίες είναι πιθανότερη: ένα μικρό, γρήγορο αντικείμενο, πιθανότατα από πολύ μακριά, ή ένα αργό, μεγάλο, πιθανότατα από κοντά; Αυτό είναι ένα ερώτημα λέει η Canup που θα απαντηθεί εξετάζοντας πως ήταν το πρώιμο ηλιακό σύστημα: "Τα μοντέλα από την μορφή των εσωτερικών πλανητών πρέπει να είναι σε θέση να μας πουν τη σχετική πιθανότητα αυτών των δύο τύπων των επιπτώσεων», λέει. Κανένας - συμπεριλαμβανομένων των Canup, Stewart και Cuk – δεν προσποιείται ότι το θέμα του σχηματισμού του φεγγαριού θα έχει διευθετηθεί σταθερά σύντομα. Στην κοσμολογική έρευνα μελετώνται γεγονότα που συνέβησαν πριν από δισεκατομμύρια χρόνια.
μετάφραση: Κατερίνα Κ.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου